يافته هاي محققان نشان داده است رژيمهاي تك غذايي در دراز مدت تاثير چنداني بر اضافه وزن ندارند.
سارا حسنلو
حتما اسم رژيم شير و يا سوپ كلم را شنيدهايد. به طور كلي رژيمهاي لاغري كه در آنها از يك غذاي خاص در طول مدتي معين مثلا يك هفته و گاهي تا دو هفته استفاده ميكنند، رژيمهاي بسيار كم كالري هستند. اين رژيمهاي لاغري داراي 200 تا 800 كالري انرژي بوده و از مواد غذايي پر پروتئين تشكيل شدهاند.
گاهي از اين برنامههاي غذايي براي 12 تا 16 هفته استفاده ميشود و كاهش بسيار سريع وزن ، جذابيت فراواني را براي افرادي كه از چاقي خود رنج ميبرند، ايجاد ميكند.
عوارض شناخته شده
از عوارض اين نوع رژيمها ميتوان به مشكلات قلبي و خطر مرگ ناگهاني اشاره كرد. از آنجايي كه با مصرف اين نوع رژيمها در كنار دفع پروتئين، پتاسيم فراواني از دست ميرود، در حين اين رژيمها بايد الكتروليتهاي خون را دائما كنترل كرد.
البته اين موضوع در افرادي كه چاقي كمتري دارند، مشهودتر است. يافتههاي جديد در اين زمينه نشان دادهاند كه، در حين پيروي از اين رژيمهاي لاغري، كتونهاي ادراري زياد شده و اسيد اوريك از طريق كليه دفع نميشود، در نتيجه اسيد اوريك خون بالا ميرود. به علاوه، با حركت ذخاير چربي ميزان كلسترول خون افزايش يافته و همين چربي موجب بروز سنگ كيسه صفرا ميشود. از ديگر عوارض ناشي از اين رژيمها ميتوان به بيتابي، درد، گيجي خفيف، عصبانيت، سردرگمي، يبوست، گاهي اسهال، خشكي پوست، ريزش مو، كم خوني و كمبود شديد مواد معدني و انواع ويتامينها اشاره كرد كه در هر كسي شدت و ضعف دارد.
يك نگاه كلي
دفتر مطالعات كشاورزي و اقتصاد آمريكا، پس از بررسي رژيمهاي لاغري گوناگون آنها را به چند دسته متفاوت از نظر مواد مغذي تقسيم ميكند، كه شامل رژيمهاي پرچربي، كم كربوهيدرات، چربي عادي، كم چربي و بسيار كم چرب هستند.
رژيمهاي پرچربي و كم كربوهيدرات داراي كمتر از 20 درصد كربوهيدرات بوده و 55 تا 65 درصد چربي دارند. در اين نوع رژيمهاي لاغري توليد كتون بالاست و اشتها تا حدود بسيار كمي تعديل ميشود. از اين نوع رژيمها ميتوان به انقلاب رژيمي دكتر اتكينز و رژيمهاي معتادان به كربوهيدرات اشاره كرد.
در رژيمهاي لاغري با چربي عادي و مواد مغذي متعادل، 20 تا 30 درصد كالري از چربيها، 15 تا 20 درصد كالري از پروتئينها و حدود 55 تا 60 درصد مابقي انرژي از كربوهيدراتها تامين ميشود. اما در رژيمهاي لاغري بسيار كمچربي، فقط 10 تا 19 درصد كالري و يا حتي كمتر انرژي تامين ميشود كه با كاهش سريع وزن همراه است. اما رايجترين نوع آن رژيم سنت است كه 20 درصد كالري از گروه چربيهاست.
در مطالعه بر روي افرادي كه از رژيم لاغري كمچربي انجام گرفته، ديده شد افرادي كه از رژيم دسته اول پيروي ميكنند 4/6 كيلوگرم كاهش وزن داشتهاند در حالي كه، در دسته دوم 8/3 كيلوگرم كاهش وزن ديده شده است. اما همواره متخصصان تغذيه به افرادي كه از رژيمهاي لاغري متعدد استفاده كرده و در همه ناكام ماندهاند، كاهش تدريجي وزن را توصيه ميكنند.
همه رژيمهاي لاغري موجب كاهش وزن ميشوند و تا حدودي بافت چربي را كم ميكنند اما بايد توجه داشت كه در ازاي اين سود تا چه اندازه ضرر ميكنيد؟ به طور مثال، در رژيمهاي لاغري پرچرب و كم كربوهيدرات وجود كتونها و بروز كتوژنز باعث از دست دادن آب فراوان در ابتداي رژيم شده و كاهش وزن شديدي را ايجاد ميكند.
در اين نوع رژيمهاي لاغري، كمبود ويتامينهايي نظير ويتامين A، E، B1 و B6 ايجاد ميشود كه همواره براي جلوگيري از بروز آن بايد اقدام كرد. به علاوه، كمبود مينرالهايي نظير كلسيم، منيزيم، آهن و پتاسيم در آنها بسيار شايع است.
در ضمن در رژيمهاي لاغري بسيار كمچربي، كمبود ويتامين E و B12 بسيار شايع است . در حالي كه، انتخاب غذاهاي مناسب، چربي متعادل و مواد مغذي كافي ميتواند بسيار موثر عمل كند.
جالب تر آنكه، هيچ يك از اين رژيمهاي لاغري براي كاهش اشتها و گرسنگي مناسب نبودهاند. مطالعات درباره رژيمهاي پرچربي، كم كربوهيدرات، كمچربي و بسيار كمچربي جهت كنترل وزن بسيار محدود است. از اين رو، اطلاعات كافي در زمينه ميزان ثبات وزن جديد بدست آمده و حفظ وزن كاهش يافته، وجود ندارد.
به هرحال همواره به خاطر داشته باشيد كه <بيشتر هميشه بهتر نيست> مقدار زيادي از يك غذا و حذف غذاي ديگر حكايت از عدم توازن رژيم و بروز كمبودهاي گوناگون است.
